Akbaba Dergisinde Kürt Eşkıyaları

Kaynak: Ahmet Özcan, “Ama Eşkıyalık Çağı Kapandı!: Modern Türkiye’de Son Kürt Eşkıyalık Çağı (1950-1970), İstanbul: İletişim Yayınları, 2018.

Teşekkür: Aşağıdaki kapak fotoğraflarını benimle paylaşan Levent Cantek‘e teşekkür ederim. Bakınız: Derin Hakikatler.


1962-1968 yılları arasında Akbaba Dergisi’nin kapaklarında Kürt eşkıyalığı

Akbaba dergisi, Doğu’da eşkıya avına çıkan Hükümet yetkililerinin, şehir eşkıyalığını görmezden geldiğini iddia ediyordu.

“Gazeteler: ‘Siirt dağında jandarmalar eşkıya avına başladı.’ – ‘Dağların rahatı kaçtı dayı… Biz yine İstanbul’a dönelim!..”

5 Ocak 1962

Akbaba dergisi, ülkenin hem kırsal hem de kentsel alanlarında yükselen suçlara gösterilen “Anayasal merhameti” eleştiriyordu.

“Gazeteler: ‘Doğudaki toprak ağalarıyla Beyoğlu’ndaki sokak kabadayılarının başka illere sürülmesi Anayasa’ya aykırıymış. Anayasa – Ana Şefkati!”

8 Şubat 1962

Akbaba dergisi, başarılı bir avdan sonra neşeli bir şekilde şarkı söyleyen bir avcı olarak resmettiği İçişleri Bakanı’nı, bizzat yönettiği eşkıya avları üzerinden alaya alıyordu.

“Gazeteler: ‘İçişleri Bakanı Sahir Kurutluoğlu eşkıya avından döndü.’ – ‘Kekliği düz ovada avlarım!”

16 Ağustos 1962

Akbaba dergisi, eşkıyalığın önlenmesinde Hükümetin sergilediği yetersizliği, ülkenin Doğu bölgelerinde arttığı iddia edilen çocuk suçluluğu üzerinden alaya alıyordu.

“Gazeteler: ‘Doğuda çocuklar da yol kesmeye başladılar…’ – ‘Gözün aydın Hasso, karın bir eşkıya doğurdu.”

20 Eylül 1962

“Bugün, bütün yurtta 30 Ağustos Zafer Bayramı kutlanıyor. Atatürk: ‘Ben bu vatanı size böyle mi bıraktım?..”

Her türden tehdidin temizlendiği bir dönem olarak “Atatürk’ün altın yılları” popüler temasına, ulusal yazılı basında, sıklıkla mevcut Hükümetin eleştirisi için başvuruluyordu. Akbaba dergisinin aşağıdaki kapağı, ülkeyi çevreleyen belaları (i) “dinci gericilik”, (ii) siyasetçilerin yozlaşması ve (iii) bir eşkıya imgesiyle temsil edilen Doğu bölgelerinde kamu düzeninin bozulması olarak özetliyordu.

30 Ağustos 1962

Eşkıyalık temasının popülerliği, 1960’ların ikinci yarısında doruğuna ulaşmıştı. Aşağıdaki resim, Akbaba dergisinin özel olarak çıkardığı “Soygun Sayısı”nın kapağıdır.

1 Eylül 1965

Batı şehirlerinde yaşayan üst sınıfların ülkenin Doğusu hakkındaki cehaleti, 1966 yılında Akbaba dergisinin bir kapağında şöyle yeriliyordu:

“- Kuzum, Doğu köyleri neresidir? – Doğu köyleriiii… Kadıköy, Erenköy, Çengelköy, Vaniköy, hepsi Doğu köyleri!”

7 Eylül 1966

1966 yılında Adalet Partisi Hükümeti’nin eşkıyalığın imhasında gösterdiği yetersizlik, Akbaba dergisinin bir kapağında alaya alınıyordu.

“Demirel: ‘Korkusuz yaşayan bir memleket olacağız’ dedi. Eşkıya – ‘Ferman Demirel’in dağlar bizimdir!”

12 Ekim 1966

Akbaba dergisinin bu kapağı, eşkıya Hamido’nun sahip olduğu ulusal şöhreti alaya alıyordu.

“Hamido’nun tüfeği bu”

3 Mayıs 1967

Özellikle Doğu bölgelerinde sahip olunan ateşli silahların sayısının artması karşısında “siyasetçilerin sergilediği duyarsızlık”, Akbaba dergisinde eleştiriliyordu.

“Gazeteler: Meclis’te bir milletvekili, ‘Türkler, silahı saat gibi kullanır’ dedi. – ‘Bu ne ulan?’ – ‘Heç… Biri cep saati, biri de duvar saati!”

7 Şubat 1968

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s